تبلیغات
فرهنگ تلاوت تحلیل آمار سایت و وبلاگ

فرهنگ تلاوت
قرآن به زندگی آرامش میبخشد
قالب وبلاگ
نظر سنجی
كدام قاری قاری مورد علاقه شما است











طراح قالب


امکانات وب
به نام خدا
سلام

قرآن كریم بر پیغمبر(صلى الله علیه وآله) به زبان عربى نازل شد. در ابتدا كه قرآن اعراب گذارى و نقطه گذارى نشده بود، چون عرب داراى لهجه هاى خاصى بود در شیوه قرائت ، تجوید، و نوشتن بعضى از كلمات به جهت روایت هاى گوناگونى كه از پیامبر نقل شده بود، اختلاف هایى پیش آمد. گروهى از مسلمانان به موضوع قرائت و نحوه آن اهمیت خاصى دادند و به عنوان افرادى متخصص و ماهر در امر قرائت شهرت یافتند; به گونه اى كه مردم براى آموختن این مهم ، از اطراف و نواحى مختلف به سوى آنها روى مى آوردند.
هفت نفر از بین آنها به جهت تقوا، شأن و جایگاه علمى ، صحیح بودن سندهاى روایتشان و... داراى معروفیت و حسن شهرت خاصى شدند كه به قرّاء سبعه شناخته شده اند و قرائت هاى آنها، به قرائات هفتگانه معروف است . اینان عبارتند از: 1. ابن عامر (ابو عمران عبدالله ابن عامر دمشقی) متوفی به سال 118 هجری; 2. ابن کثیر (عبدالله ابن کثیر مکی) متوفی به سال 120 هجری ; 3. اَبو عَمْرْو (ابو عمرو ابن علاء بَصْری) متوفی به سال 154 هجری ; 4حمزه (ابو عمّاره حمزة ابن حبیب زیات کوفی) متوفی به سال 156 هجری; عاصم (ابوبکر عاصم ابن ابی النّجُود کوفی) متوفی به سال 128 هجری; 6. کسائی (ابوالحسن علی ابن حمزة کسائی) متوفی به سال 189 هجری; 7. نافع (ابو عبدالله نافع ابن ابی ندیم مدنی اصفهانی) متوفی به سال 169 هجری .
افزون بر این هفت قارى ، سه تن دیگر نیز از قاریان به نام هستند كه عبارتند از:
1. خلف بن هشام بزاز بغدادى ; 2. یعقوب بن اسحق ; 3. ابوجعفر یزیدبن قعقاع . اینان جمعاً ده نفر مى شوند و به آنها قرّاء عشرة و به قرائت هاى آنها قرائات دهگانه مى گویند.
البته در اغلب موارد، اختلاف قرائت هیچ گونه تفاوت كتبى و معنوى به همراه ندارد.
در ذیل به چند مورد از قرائت هاى گوناگون در برخى آیات اشاره مى كنیم :
الف ) در «ملك یوم الدین » عاصم و كسایى آن را به الف ، و باقى قرّاء بدون الف خوانده اند; یعنى به صورت «مَلِك یوم الدین ».
ب ) «اهدنا الصراط المستقیم » ابن كثیر «صراط » را به سین ، یعنى «السراط » و دیگران به صاد مى خوانند و...
(براى آگاهى بیشتر در این زمینه ر.ك : چهارده روایت قرآن مجید، دكتر محمد جواد شریعت ; حجة القراءات ، ابى زرعه عبدالرحمن بن محمد بن زنجله ; جمال القرّاء و كمال الاقرّاء علم الدین ابى الحسن على بن محمد النحاوى ; النشر فى القراءات العشر، ابى الخیر محمد الدمشقى (ابن الجزرى ). عوامل پیدایش اختلاف قراءات

در بحث سابق تنها به بیان مراحل پیدایش قراءت‏هاى مختلف نظر داشتیم. اینك به منشأ پیدایش این قراءت‏ها توجه مى‏كنیم. این پرسش در ذهن هركس وجود دارد كه پس از متحد ساختن قراءات مصاحف در زمان عثمان، كه به هدف هماهنگى همه قراءت‏ها صورت پذیرفت، چرا مسلمانان دوباره گرفتار اختلاف در قراءت قرآن شدند؟
در پاسخ به این سؤال، به اختصار به چند عامل كه نقش مهمّى در این باره داشته‏اند، اشاره مى‏نماییم:

الف) عارى بودن مصاحف عثمانى از نقطه و اعراب
یكى از مهم‏ترین عوامل بروز اختلاف قراءات، ویژگى رسم‏الخط عثمانى بود. مستشرقانى چون گولدزیهر عقیده دارند كه خط عربى پیكره نبشتارش، اندازه‏هاى مختلف صوتى را بر مى‏تابد؛ اندازه‏هایى كه نتیجه اختلاف نقطه‏هایى است كه روى این پیكره و یا زیر آن قرار مى‏گیرد و یا نتیجه شمارِ مختلفِ این نقطه‏هاست. حتى با تساوى اندازه‏هاى صوتى نیز این اختلاف در قراءات پیش مى‏آمد. اختلافِ حركات، به اختلاف مواضع كلمه از لحاظ اعراب انجامید و همین امر موجب شد تا در دلالت كلمه نیز اختلافى پدید آید. بنابراین اختلاف آرایش و تجهیز خط و نبشته به وسیله نقطه‏ها و نیز اختلاف حركات - كه مصاحف اولیه فاقد آنها بودند - دو عامل نخستین در پیدایش اختلاف قراءات بوده‏اند.
عدم وجود نقطه و اعراب در مصاحف عثمانى یا به علّت ابتدایى بودن‏(16) رسم‏الخط و كتابت در آن زمان بود كه در بحث‏هاى پیشین ذكر گردید و یا بدین جهت بود كه به دستور عثمان، مصاحف از هرگونه نقطه و اعرابى عارى گشتند تا قراءت آنها، تحمّل پذیرش وجوه هفت‏گانه‏اى را كه قرآن بر آن وجوه نازل گشته است داشته باشند. در هر مصحف، رسم الخط مصاحف عثمانى به گونه‏اى بود كه قراءت آن جز با تكیه بر حفظ قرآن، امكان‏پذیر نبود. بسیارى از كلمات در قرآن قابلیت قراءت به‏صورت‏هاى مختلف را داشتند.


ب) خالى بودن از « الف» در وسط كلمات
عامل فوق نیز در بسیارى از موارد موجب اختلاف قراءات گشته است.
به صورت‏هاى غُشاوةٌ، غَشاوَةٌ، غِشاوَةٌ، غَشْوَةٌ، غَشْوَةً و وجوه دیگر قراءت شده است.
به صورت‏هاى یُخادِعوُنَ، یُخادَعُونَ، یَخْدَعُونَ، یُخَدَّعون و یا وجوه دیگر قراءت شده است.

ج) تفاوت لهجه‏ها
قرآن به لغت و لهجه قریش كه بهترین و فصیح‏ترین لهجه در میان لهجه‏هاى عرب بود نازل گشت. اما قاریان قرآن كه داراى لهجه‏هاى گوناگون بودند، چه بسا در تلفظ یك كلمه آن را به لهجه خویش قراءت مى‏كردند و همین امر به تدریج باعث اختلاف قراءات مى‏شد.
اهل سنت محتمل‏ترین معنا براى روایات نزول قرآن بر هفت حرف را، لهجه‏هاى مختلف عرب گرفته‏اند.
در بعضى از لهجه‏هاى عرب نِعبُدُ تلفظ شده است.
در بعضى از لهجه‏هاى عرب نِستَعینُ تلفظ شده است.


د) اِعمال رأى و اجتهاد قاریان

یكى از عوامل مهمّ بروز اختلاف قراءات را باید اعمال نظر قاریان دانست. قراءت قرآن، كه صحت آن منوط به سماع و نقل است، در برخى موارد از این قاعده ضرورى فاصله گرفته است. پس از توحید مصاحف و اعزام قاریان به شهرهاى مختلف چه بسا قارىِ یك شهر در مورد قراءت آیه‏اى در مصحف، كه خالى از هرگونه اعراب و اعجامى بود، دچار تردید مى‏شد. در این گونه موارد آن‏چه را در نظر او مناسب‏تر مى‏نمود، انتخاب و به حدس و گمان عمل مى‏شد و حتى بر آن استدلال نیز مى‏كرد. كتب بسیارى نظیر الحجّة للقرّاء السبعه یا الكشف عن وجوه القراءات السبع بر همین اساس تدوین شدند، تا قراءات مختلف قرّا را توجیه نمایند و براى صحّت آن از قواعد ادبى و نحوى دلیل اقامه كنند.(40)
آن‏چه ذكر شد چهار عامل مهمّ اختلاف قراءات بود. البته عوامل اختلاف به این موارد محدود نمى‏شوند. در كتب قراءات به قاریانى برمى‏خوریم كه فضاى حاكم بر قراءات آنان، قراءاتى است كه شاذّ و مخالف با قراءت مشهور است. شاید ابتدا به نظر عجیب مى‏رسد كه چگونه یك قارى در بیشتر قراءتش با دیگران اختلاف دارد؛ ولى باید اذعان نمود وقتى بازار قراءت در قرن دوم و سوم رواج پیدا مى‏كند و در این میان عده‏اى از قاریان از دیگران سبقت مى‏گیرند و آوازه و شهرت آنان همه جا را فرا مى‏گیرد، گروهى دیگر نیز، كه در طلب نام و نان و مقامى هستند، شهرت خویش را در انتخاب قراءت‏هایى نادر و مخصوص به خود مى‏جستند. اینان همّت خود را بر این قرار مى‏دهند كه قرآن را به گونه‏اى بخوانند كه دیگران نمى‏خوانند و البته براى قراءت خویش نیز با توجّه به انعطاف‏پذیرى قواعد ادبى، دلیل‏تراشى نیز مى‏نمایند. قاریانى كه به قراءت‏هاى شاذّ و نادر روى آورده و شیفته چنین قراءت‏هایى گردیده‏اند، به احتمال زیاد تحت تأثیر این خصلت ناپسند قرار گرفته و آیات قرآن‏كریم را وسیله‏اى براى شهرت خویش قرار داده‏اند. گرچه از نظر قرآن‏شناسان، این قراءت‏ها مطرود و غیرمقبول است و ضوابط صحّت قراءت بر آن منطبق نمى‏شود، اما بعضى كه با دیده احترام و قداست به همه قراءت‏ها مى‏نگریسته‏اند، درصدد احیاى چنین قراءاتى برآمده‏اند. عثمان بن جنّى كتاب المحتسب فى تبیین وجوه شواذّ القراءات را به همین انگیزه تدوین نموده است. 1. كسائى قراءت كرده است: إن جاءكم فاسقٌ بِنَبَأٍ فَتَثَبَّتوا. در حالى كه دیگران فَتَبَیَّنوا خوانده‏اند. 2. ابن عامر و كوفیان: ننشزها. دیگران: ننشرها. 3. ابن عامر و حفص: ویكفّر عنكم. دیگران: نكفّر. 4. قراى كوفه، به جز عاصم: لنثوینّهم. دیگران: لنبوّئنَّهم. 5. ابن سمیقع: فالیومَ ننحّیك ببدنك. دیگران: نُنجّیك. 1. حمزه و كسائى اعلم را به صیغه امر حاضر اِعْلَمْ اَنَّ الله على كل شى‏ء قدیر 2. نافع ولاتسألْ عن أصحاب الْجَحیم‏ 1. در مورد قراءت آیه مالك یوم الدین بعضى مالِك و بعضى مَلِك قراءت نموده‏اند. 2. كلمه غشوة 3. كلمه یَخْدَعُونَ‏ 4. كلمه قِصاص‏ 5. كلمه مسكین‏ 1. كلمه نعبُدُ 2. كلمه نَستَعینُ‏ 3. گاه اختلاف لهجه باعث تقدیم و تأخیر در اداى حروف یك كلمه مى‏شده است؛ مثلاً <بنو تمیم» به جاى صاعقه و صواعق، صاقعه و صواقع تلفظ مى‏كرده‏اند. 4. قبیله هذیل <واو» مكسور را بدل به همزه مى‏نمودند؛ مثلاً وعاء را اِعاء تلفظ مى‏كردند. 5. اختلافات قراءتى كه ناشى از اظهار و ادغام و اشمام و مد و قصر و اماله و... بوده است نیز، اغلب به خاطر تأثیر لهجه‏هاى گوناگون و گرایش هر لهجه به نوعى از اداى حروف است؛ مثلاً <ابن محیصن» لَمَیّتون را در آیه پانزدهم سوره مؤمنون، لمائتون قراءت كرده است.




1. مراحل پیدایش قراءات را مى‏توان در قالب هفت مرحله بررسى نمود:

مرحله اول: تعلیم قراءت از سوى پیامبر(ص) به بعضى از صحابه و عرضه نمودن قراءت توسط آنان بر پیامبر. در این مرحله افراد معروف عبارتند از: على‏بن‏ابى‏طالب(ع)، عثمان بن عفّان، ابىّ بن كعب، عبدالله بن مسعود، زیدبن‏ثابت، ابوموسى اشعرى و ابوالدّرداء.

مرحله دوم: تعلیم قراءت توسط طبقه اول به بعضى از صحابه و رواج مصاحف و قراءات بعضى از قاریان طبقه اول و انتساب قراءات به اشخاص.

مرحله سوم: دوره متحد ساختن قراءت‏ها به‏دست عثمان و ارسال مصاحف یك‏نواخت به شهرها و انتساب قراءات به امصار.

مرحله چهارم: شروع دوباره اختلاف قراءت‏ها از نیمه دوم قرن اول هجرى و به‏میدان آمدن نسلى نو از حافظان و قاریان قرآن در شهرهاى مختلف از جمله مدینه، مكّه، كوفه، بصره و شام.

مرحله پنجم: دوره اوج قراءات و پدیدار گشتن بزرگ‏ترین قاریان، در سده دوم‏هجرى از جمله قرّاى سبعه.

مرحله ششم: دوره تدوین قراءات در قرن سوم به‏دست افرادى چون ابوعبید قاسم بن سلام، ابوحاتم سجستانى، ابوجعفر طبرى و....

مرحله هفتم: دوره انحصار قراءات در هفت قراءت به‏دست <ابن مجاهد». این كار در آغاز قرن چهارم هجرى صورت گرفت و پس از آن تألیفات دیگران نیز به همین سمت گرایش پیدا نمود.

2. بعضى از عوامل پیدایش اختلاف قراءات عبارت بودند از: عارى بودن مصاحف از نقطه و اعراب؛ خالى بودن از <الف» در وسط كلمات؛ تفاوت لهجه‏ها؛ اجتهاد قاریان و شهرت طلبى بعضى از قرّا در انتخاب قراءات شاذ.




طبقه بندی: آموزش،
[ یکشنبه 30 تیر 1392 ] [ 04:30 ب.ظ ] [ سید محمد مهدی حسینی ]
.: Weblog Themes By RoozGozar.com :.

درباره وبلاگ


با عرض سلام خدمت شما.
هدف از ثبت این وبلاگ ترویج فرهنگ قرآنی و مذهبی است.مطالب این وبلاگ بیشتر درمورد تلاوت قرآن میباشد که مطمئنا یکی از رها های ترویج قرآن و مفاهیم آن تلاوت است.متاسفانه امروزه نوجوانان و جوانان ما کمتر به دنبال فرآن هستند و خواندن آن برای آنها یک چیز غریب است.امیدواریم که آنها متوجه اشتباه خود بشوند و با قرآن مانوس شوند تا مورد رحمت حق قرار گیرند.

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :