تبلیغات
فرهنگ تلاوت تحلیل آمار سایت و وبلاگ

فرهنگ تلاوت
قرآن به زندگی آرامش میبخشد
قالب وبلاگ
نظر سنجی
كدام قاری قاری مورد علاقه شما است











طراح قالب


امکانات وب
مقدمه:
          قرائت قرآن، یك فن یا به بیانی جامع‌تر یك هنر است؛ شاید بتوان گفت نقطه اوج تلاقی هنر و مذهب و برای آنكه بشود از آن لذت برد، باید كمی درباره‌اش دانست. در واقع فراگیری فنون موسیقی آوازی، پیشوازی است برای فراگیری تلاوت رنگارنگ قرآن.از یك نظر، قرآن لحنی موسیقایی است و از نظری دیگر، الحان موسیقی در ذات آیات قرآنی و حتی واژگان آن نهفته است كه خود‌به‌خود ما را وادار می‌كند آن را آهنگین و با وزن بخوانیم.
سیستم مولد صدا در انسان متشکل از تارهای صوتی حنجره و حفره ای تشدید کننده صوت می باشد.نقش دیافراگم و عضلات و قفسه سینه را نیز نباید نادیده گرفت.روش استفاده بهینه از اندام مولد صوت ،برای بیشتر قاریان ایرانی ناشناخته است.بیشتر قاریان ایرانی صدای خود را به درستی نمی شناسند و تلاوتشان از نظمی شایسته و سبک علمی پیروی نمی کند.اینان پس از مدتی تقلید از قاریان بزرگ مصر و یادگیری یک سری نغمات از چند سبک و تلفیق آنها روشی برای خود اتخاذ نموده آنرا ابداع می نامند.باید اذغان کرد که موفقیت یک خواننده در گرو شناخت ویژگی های صدا و استفاده مطلوب از این ویژگی ها است و زمانی هنر او به اوج شکوفایی خود می رسد که صوت حسن با لحن حسن در هم آمیزد و در خور مقام فتبارک الله احسن قرار گیرد .[1]بیشتر قاریان ایرانی به دنبال فراگیری نغمات زیبا و ترکیب این نغمات می باشند غافل از اینکه :
خانه از پای بست ویران است    خواجه در بند نقش ایوان است
تمرین صدا جهت زیبایی صوت امری است كه نیاز به سالها ممارست دارد و جز عده ای كه استعداد ذاتی صدا را دارند، دیگران برای زیبایی صدای خود نیازمند سالها تمرین روزانه هستند. . اما با كمك یك روش نوین عملی می توان در مدت زمان كمی شاهد تقویت صوت خود باشیم.صداسازی مهمترین رکن آموزش قرائت است . بسیاری از مدرسین از این امر مهم غافلند. بسیاری دیگر نیز در آموزش این بخش مهم ، ناوارد و نادرست عمل میکنند . صدا سازی به تعبیر خیلی صحیح ساختن صدا به منظور خارج ساختن صحیح و مطلوب آن است . بیشتر افراد هنگام قرائت صدا را به صورت نادرست خارج میکنند . صدا ازهنگام تولید تا خروج از دهان در همه وضعیتها باید بر روی آن کار شود و صدا سازی همین است . تنفس قبل از آواز مهم بوده و اصطلاحا باید شکمی باشد . تارهای صوتی قبلا باید به خوبی پرورانده شده باشد و دارای قدرت کافی باشد . شکل دهان ، زبان و لبها(به خصوص باز شدگی آنها)خیلی مهم است.در این مقاله برآنیم تا یادآوری کنیم قبل از هر آموزش نغمات ودستگاههای قرائت قرآن ابتدا صدا سازی وآماده سازی حنجره به روشهای نوین وصحیح انجام شود .اینجانب به عنوان یک خواننده هر گاه شاهد قرائت دانش آموزان بوده ام به این نکته پی بردم که هنوز این قاری توانایی حنجره ی خود را نمیشناسد هنوز صدایش آماده نیست یا خارج از محدوده صدایی اش می خوانند که این عوامل به همراه استرس زمان اجرا باعث بروز بیماریهای حنجره خواهد شد لذا برخود واجب دانستم تا تجربیات خود را در زمینه صدا سازی قبل از اجرادر اختیار مربیان محترم قرار دهم تا کمکی به تمام متولیان اشاعه ی فرهنگ قرآنی به روش صحیح شود ان شاءالله .آنچه در این مقاله آورده شده، برای كسانی است كه می‌خواهند صدای خود را در چارچوب هنری پرورش دهند و بهره‌ای از زیبایی صدا داشته باشند. که به زبان ساده همچنین فرصت مناسبی را برای علاقه‌مندان به قرائت قران فراهم می‌نماید تا به دریافت ملموس و بهتری از این مقولات رسیده و در درك دستگاههای قرائت به دریافت بهتری دست یابند.    [2]                                                                                                   صدای خواننده با تمرینات پیگیر و كنترل دائمی تنفس و با كمك معلمی باتجربه، زیبا و پ‍ُرطنین می‌شود. اما در هر حال یك معلم خوب و دلسوز تنها می‌تواند بیست درصد آنچه را كه لازم است به هنرجو انتقال دهد، بقیه مطالب را باید خود هنرجو بیاموزد.در این مقاله سعی برآن است تا قدم به قدم به قاریان محترم آموزش دهیم تا با توانایی حنجره ونحوه ی استفاده صحیح وپرورش درست حنجره بتوانند صدایی دلنشین بدور از زیان آوری به حنجره خود گام بردارند .امید است مقبول افتد .

درس اول شناخت صوت:
الف:  صدا
صدا فرکانسی است قابل شنیدن .صدا در نتیجه ارتعاش یک جسم تولید می شود و در محیط مادی مانند هوا یا آب به صورت موج انتشار می یابد و به گوش ما می رسد و ما در دستگاه شنوایی مان آن را با فرایندی فیزولوژیک درک می کنیم.
صدا را معمولا به دو دسته کلی موسیقایی و غیر موسیقایی تقسیم می کنند.
معیارهای شناخت صدای زیبا:
1): اولین معیار زیبا شناسی صدا داشتن طنین و رنگ زیبا (شخصیت صوتی) است.صدایی که رنگ و طنین (وجه تمایز دو صدا با فرکانس و بلندی یکسان را طنین یا رنگ صدا گویند) آن زیبا نباشد حتی در صورت برخورداری از معیارهای دیگر صوت چندان جاذبه و تأثیری نخواهد داشت.
2): صدای خوب باید وسعت مناسبی داشته باشد.معمولا وسعت مناسب صدا در حدود دو اکتاو یعنی 12 پرده است.
3): صدای خوب صدایی است که امتداد داشته باشد.امتداد صوت یعنی کشش یکی از درجات صوتی بدون این که صدا فالش شود.این معیار در درجات صوتی بالا ارزش واقعی خود را نشان می دهد.
4): بلندی صدا معیار دیگری است که در صداشناسی معمولا مورد توجه قرار می گیرد.بلندی صدا را     می توان متناسب با حجمی از فضا دانست که صدا اشغال می کند.
ب: طول موج :
جسم مرتعش هر تناوب کامل را در مدت زمانی مشخص انجام می دهد.این طول تجسم دیگری از بسامد است یعنی هر چه کوتاهتر باشد صدا زیر تر و هر چه بلندتر باشد بم تر خواهد بود.بنابراین هر چه فرکانس صوت بیتر باشد صدا زیرتر است و هر چه فرکانسصوت کمتر باشد آن صدا بم تر است.گوش انسان قادر است از فرکانس 20هرتز تا تقریباً 20000 هرتز را بشنود.این محدوده را محدوده فرکانسی قابل شنیدن می گویند.صحبت معمولی آقایان حدوداً در محدوده 100 هرتزی و صحبت معمولی خانمها در محدوده 200 هرتزی انجام می شود.می توان گفت که ارتفاع صوت خانمها معمولا دو برابر ارتفاع صوت آقایان است.گوش انسان در تشخیص ارتفاع فوق العاده حساس است بطوری که تغییر 1 تا 2 هرتز را بخوبی تشخیص می دهد.
تولید صدای انسان منحصرا به وسیله حنجره نیست بلکه ارتعاشات دیگری که از راه تشدید در حفره های مختلف تولید می شود بر آن افزوده می شود.صوتهای بم را با ارتعاش جدارهای سینه همراه است و به همین دلیل اغلب آنرا صدایی که از سینه بیرون می آید نام نهاده اند.صوتهای زیر در حفره بالای حنجره تشدید می شوند و بدین جهت انرا صدایی که از سر می آید می نامند.آنچه تاکنون گفته شد مربوط به صدای آواز است.درکلام اهمیت حفره های بالای حنجره از خود حنجره بیشتر می شود.درصداهای آهسته و در گوشی صوت حنجره ای تقریباً بطور کامل از بین می رود و جای خود را به صوتهای حفره دار می دهد.کلام از صوتهای حقیقی مرکب تشکیل می شود که حروف صدادارهستند و صداهای بین آنها که حروف بی صدا نامیده می شوند.در مبحث ارتفاع صوت به دو موضوع طبیعت و گستره صوت باید اشاره کرد.[3]
1 – طبیعت صوت : طبیعت صدای انسانها به سه صورت بم و توسط و زیر می باشد.برای شناختن نوع طبیعت صوت هر کس باید به حرف زدن عادی او دقت نمود تا به میزان بم و زیر بودن صوت او واقف شد.البته برای شناخت طبیعت صوت نیاز به تمرین و فعالیت علمی است.بنابه گفته دانشمندان آواشناس،زیر و بمی صوت به تعداد ارتعاشها در ثانیه که تواتر یا بسامد نامیده می شود بستگی دارد.طبقه بندی صوت انسانها از صوت بم مردان شروع می شود و به صوت زیر زنان ختم می یابد و در حقیقت هرچه صوت بم تر باشد فرکانس آن پایین تر و هر چه زیرتر باشد فرکانس آن افزایش می یابد.ارتفاع صوت آلتو از تنور هم زیرتر است.صوت پسران قبل از سن بلوغ در طبقه صوت کودکان و زنان است و پس از بلوغ به طبقه صوت مردان منتقل می شود.البته استثنائات در این تقسیم بندی خللی ایجاد نمی کند.
تقسیم بندی صوت کودکان و زنان[4]
صوت زیر (سپرانو)
صوت متوسط (متسوسپرانو)
  صوت بم (آلتو)
تقسیم بندی صوت مردان
 صوت زیر (تنور)
صوت متوسط (باریتون)
صوت بم (باس)
 
ج:استعدادهای صوت:
برای شناخت صدا، ابتدا باید با استعدادهای صوتی آشنا شد كه در اینجا برخی از آنها را توضیح می‌دهیم.
طنین
طنین، پژواك و پیچش صوتی در دستگاه تكلم است كه هر چه بیشتر و بهتر باشد، صدای زیباتری به گوش خواهد رسید. طنین از استعدادهای خدادادی صداست و نسبت به صداهای مختلف فرق می كند و با تمرین   می توان آن را به كمال رساند، مگر صدایی كه ازاین استعداد اصلاً بهره ای نداشته باشد.گاهی استفادة ناصحیح از صوت، این استعداد الهی را تباه می سازد یا كارآیی اش راكم می نماید؛ مثلاً افرادی كه در حین تلاوت صدایشان را حبس می كنند یا به اصطلاح « صدایشان را می گیرند » مانع ظهور كامل طنین صدایشان می شوند.
در میان قاریان مصری نیز چنین افرادی دیده می شوند و در نتیجه كسانی هم كه از ایشان تقلید می كنند، ناخودآگاه صدایی بدون طنین ایجاد می نمایند. پس برای كارآیی بیشتر طنین صوتی، هرگز نباید صدا را حبس كرد. البته فرق هنر قرائت با هنر آواز این است كه در هنر قرائت، به واسطه رعایت قواعد تجویدی، بطور طبیعی صدای قاری كنترل شده خارج می شود و لاجرم مقداری از صدا حبس خواهد شد، منتها این حبس صدا منافاتی با بروز كامل طنین صوتی ندارد اما حبس صوتی كه بیش از این باشد باعث لطمه زدن به طنین می شود.
انعطاف
میزان انعطاف صدا از قدرت تحریر و مهارت در تغییر پرده های صوتی به دست می‌ آید. به اصطلاح، صدایی كه تحریرش بیشتر است از انعطاف بیشتری برخوردار است و صدایی كه تحریر كمی دارد انعطاف آن محدود می باشد و برای تكامل آن تمرین و ممارست وسیله خوبی است
یكی از استعدادهای صوتی كه از نعمتهای عالی حضرت حق می باشد، تحریر صوتی است. مهمترین عامل زیبایی صوت و قرائت، تحریر است. تحریر صوتی، انسان را به اعجاب وا می دارد و متوجه عظمت خالق می كند. از دو تار صوتی چنان تحریر زیبایی خلق می شود كه قابل مقایسه با صدای هیچ سازی نیست و به مراتب از آنها زیباتر است. بطور كلی، تحریر مبین احساسات و حالات روحی قاری است. چه زیبا فرمود حضرت استاد كه: «تحریر ناله دل است به شرط آنكه قاری قرآن صاحب دل باشد
قدرت تحریری صوت بسته به نوع صدا فرق می كند؛ مثلاً در صداهای باس (بم) قدرت تحریری كمتر است و در صداهای تنور و باریتون، بیشتر است. تحریر انواع مختلفی دارد، مانند: تحریرهای پیوسته یا گسسته و یا تركیبی از هر دو.
قاریان قرآن باید بكوشند تا این استعداد صوتی را كامل نمایند و با دقت از آن استفاده كنند تا بی اراده و ناهماهنگ ظهور نكند و از تحریرهایی كه غیر قرآنی است پرهیز نمایند.[5]
قدرت و احاطه صوتی
از دیگر استعدادهای صوت، قدرت و احاطه آن است. منظور از احاطه صوتی «میزان اشغال فضا به هنگام خروج صوت» است؛ یعنی مقدار فضایی كه صوت در هنگام خروج از دستگاه تكلم بدون هیچ وسیله كمكی فرا می گیرد. بالطبع این قدرت و احاطه صدا مانند بقیه ویژگیهای صوتی در صداهای مختلف فرق می كند. در یك صدا كم است در صدای دیگر حد متوسط را داراست و در صدایی زیاد می باشد.
تحریر:
صوتی آهنگین و خالی از حروف است که از حنجره انسان صادر شده و در حین اجراء آن،هوا هنگام عبور ،بوسیله ماهیچه های سوتی قطع و وصل می شود.نوسانات صوتی منظم و سازواره که از حنجره انسان صادر می شود .تحریر مبین احساسات و حالات روحی قاری است. چه زیبا فرمود حضرت استاد كه: «تحریر ناله دل است به شرط آنكه قاری قرآن صاحب دل باشد.» قدرت تحریری صوت بسته به نوع صدا فرق می كند؛ مثلاً در صداهای بم قدرت تحریری كمتر است و در صداهای زیر، بیشتر است. تحریر انواع مختلفی دارد، مانند: تحریرهای پیوسته یا گسسته و یا تركیبی از هر دو[6]
درس دوم:ژست بدن در حین خواندن
خواندن دو حالت داره یا ایستاده و یا نشسته.
همیشه در هنگام صداسازی باستید – طوری که احساس راحتی کنید – خیلی خوب و ریلکس و عادی باستید و اصلاً ژست رسمی نگیرید.به هیچ کدوم از اندامتان فشار نیاورید و نکته ی مهم اینکه برخلاف تصور برخی دوستان که میگویند باید شکمتان را به طرف داخل فشار دهید این اصلاً کار درستی نیست و شما باید حتی اگر کمربندی دارید که به شکمتان فشار می آورد آن را باز کنید – یعنی به هیچ کدام از اندامتان به خصوص شکم فشار نیاورید.
حالت سروگردن در روش ایستاده :
به سمت مقابل نگاه کنید و سرتان را بیش از حد بالا نیاورید و بیش از حد هم پایین نیاورید – یعنی سر خیلی راحت به طرف مقابل نگاه کند.و همینطور سر را به طرف چپ و راست هم نچرخانید و فقط صاف نگه دارید...!دقت کنید – اگرسرتان را به هر طرفی (بالا-پایین-چپ و یا راست) بچرخانید صدایتان به مقدار قابل توجهی تغییر میکند !
حالت نشسته :
تمام نکاتی که در حالت ایستاده گفته شد را باید در این وضعیت هم رعایت کنیم – یعنی راحت بودن و فشار نیاوردن به اندام ها به خصوص شکم و همینطور سر و گردن را به طوری که در حالت ایستاده گفتیم ، نگه دارید.
اما در حالت خواندن نشسته یک نکته هست و آن اینکه باید روی صندلی بشینید و ستون فقراتتان زیاد قوس بر ندارد – یعنی رو صندلی لم ندهید – راحت باشید اما خودتان راولو نکنید !!!!
و پاهایتان را روی پایه هایی که زیر اکثر صندلیهاست قرار ندهید چرا که که اگر پاهایتان رابه طرف صندلی بیاورید در اصل همین پاها به شکمتان فشار می آورد .یعنی شما باید پاهایتان رااز صندلی جدا کنید و بگذاریدبر روی زمین بطوری که شکم با پاهایتان زاویه ی 90 درجه نسازد– بلکه شکم باید با پاهایتان   زاویه ی باز بسازد و پا نباید به شکم فشار بیاورد.
اگر هنگام تمرینات قرائت قرآن مجبورید که چهار زانو بنشینید باید به یادداشته باشید که در این حالت نیز ششها باید در حالت طبیعی خود قرارگیرند.هنگام چهار زانو نشستن باید گودی کمر به پشتی تکیه داده شود نه وسط کمر. زمانی که گودی کمر تکیه داده شد نوبت به تنظیم قوز کمر خواهد بود. قاری نباید اصطلاحاً سیخ بنشیند. نباید خیلی قوز کند. باید حالت طبیعی باشد و بتواند راحت تنفس کند. هنگان تنفس بدن نباید تکان بخورد. در بعضی از دوستان دیده می شود که هنگام تنفس به کنار یا به بالا حرکت می کنند که این کار از نظر حرفه ای اشتباه است
حالت دهان:
باز شدگی لبها
میزان باز شدگی لبهابسیارمهم است .دراغلب هنر آموزان یک احساس نادرست ضمنی وجود دارد و آن این است که اگر لبها باز شود ، قیافه ،مضحک به نظر می آید . یک احساس نادرست و اشتباه . صوت تولید شده باید به خوبی و با قدرت و شدت مطلوب از دهان خارج شود و تنگی لبها اجازه این خروج را نمیدهد و صدا خفه و گنگ و بد خارج می شود . برای یک هنر آموز که بخواهد از روش غلط خود که در آن لبها کم باز میشوند اجتناب کند کار دشوار است . زیرا دوری از عادت به کاری ، در آواز بسیار سخت است . میزان باز شدگی لبها در افراد ، مختلف است ولی یک تمرین خوب برای اینکه هنر آموز به بازشدگی مناسب لبها برسد این است که اولا وقتی با لبهای بسته میخواند به تدریج لبها را باز کند. در این حالت احساس اینکه صدا به وضوح بهتر خارج می شود امری بدیهی است .
ثانیا در حالت مطلوب باید در برابر آینه با انگشت شصت این میزان سنجیده شود و همیشه سنجش این مقدار تا رفع شدن مشکل ادامه یابد. در افرادی که مشکل حادتر بوده و حل نمیشود استفاده از یک چوب پنبه برای قرار دادن بین دندانهای بالا و پایین و خواندن در این حالت توصیه می شود . در خلال این تمرین هنر جو باید سعی کند پس از مدتی چوب پنبه را از بین دندانها خارج ساخته و لبها را در همان حالت نگهدارد و آواز بخواند و تحریر بزند و مواظب باشد که لبها تنگ نشود .
یکی دیگر از اشتباهاتی که ممکن است هنرآموزان در آن دچار مشکل و تردید شوند دیدن تصویر خوانندگانی است که با دهانی نه چندان باز و یا به عبارتی با لبهای تقریبا بسته آواز میخوانند و سعی به تقلید از آنها دارند . نمونه اش اساتید برجسته مصری . در اینجا باید متذکر شد که اینگونه اساتید از روشهای دیگری که مربوط به جوف دهان است استفاده میکنند و روشی که به هنر جویان اکیدا توصیه می شود همان است که ذکر شد.
قرائت به روشهای غلط باعث دو مشکل اساسی می شود . اولی اینکه عادتی غلط به وجود می آید که ترک آن بسیار دشوار می باشد . دوم اینکه تمرین ها نتیجه بخش نخواهد بود
 



طبقه بندی: آموزش،
[ جمعه 11 بهمن 1392 ] [ 12:40 ق.ظ ] [ سید حسین حسینی ]
.: Weblog Themes By RoozGozar.com :.

درباره وبلاگ


با عرض سلام خدمت شما.
هدف از ثبت این وبلاگ ترویج فرهنگ قرآنی و مذهبی است.مطالب این وبلاگ بیشتر درمورد تلاوت قرآن میباشد که مطمئنا یکی از رها های ترویج قرآن و مفاهیم آن تلاوت است.متاسفانه امروزه نوجوانان و جوانان ما کمتر به دنبال فرآن هستند و خواندن آن برای آنها یک چیز غریب است.امیدواریم که آنها متوجه اشتباه خود بشوند و با قرآن مانوس شوند تا مورد رحمت حق قرار گیرند.

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :